Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 16 juli 2021

Vervolg PS van 30 juni op 7 juli 2021

Kadernota, Voorjaarsrapportage en Jaarstukken

Op 7 juli wordt de PS vergadering van 30 juni voortgezet en worden de financiële stukken besproken: de Kadernota, de Voorjaarsrapportage en de Jaarstukken. Een lange marathonzitting: de vergadering wordt om 9.30 uur geopend en duurt tot het eind van de middag. In de loop van de avond wordt de vergadering digitaal heropend voor de stemmingen. De Kadernota, de Voorjaarsrapportage en de Jaarstukken kunnen de goedkeuring van de Staten wegdragen.

Algemene beschouwingen D66 Statenlid Marc de Droog

De spreektekst van D66 fractievoorzitter Marc de Droog is hieronder in zijn geheel te lezen:

Voorzitter, Terwijl het land zich weer langzaam opent na een lange periode, voeren wij een half jaar na onze laatste algemene beschouwing, voor het eerst een beschouwing bij de Kadernota. Het markeert hoe we als provincie langzaam groeien naar een duidelijker planning en control cyclus.

Het zou vreemd zijn om een half jaar na de vorige beschouwing een totaal andere duiding te geven van onze opgaven. En dus zouden we nu weer in mooie woorden kunnen vertellen hoe belangrijk het is om te werken aan de grote opgave van onze tijd: zorgen dat mens (en dier) in vrijheid kunnen samenleven en floreren binnen de grenzen van de planeet. Vertaald naar de provincie: werken aan klimaat, natuur en biodiversiteit, ruimte voor wonen & werken, duurzame bereikbaarheid en circulaire economie. Voorzitter, wat betreft dát deel van de algemene beschouwing kunnen we kort zijn. We leven in een tijd van grote maatschappelijke veranderingen en D66 wil alles op alles zetten om te zorgen dat we als provincie onze rol daarin zo goed mogelijk pakken.

De vraag is HOE we die rol zo goed mogelijk pakken. We willen deze beschouwing gebruiken om dáár aandacht aan te besteden. Dat doen we langs de lijnen opgaven, focus en keuzes maken.

Voorzitter, wat betreft de opgaven. De meesten van ons zijn zich tegenwoordig wel bewust van onze invloed op klimaat, milieu en biodiversiteit. Daar liggen grote opgaven waar we ons op moeten aanpassen. Het is mooi om te zien hoe ook andere partijen zich meer en meer bekommeren om deze doelen en pleiten voor vernieuwing van de landbouw. Tegelijkertijd leven we in een aantrekkelijke regio, waar de economie floreert, mensen willen wonen en bedrijven zich willen vestigen. De vraag naar groei is daarom een complexe opgave naar duurzame groei. Het vraagt om anders denken én anders handelen. Dat doen we als provincie natuurlijk niet alleen. In onze provincie moeten we de kracht van diezelfde economie benutten. Daarom past ons economisch profiel van groen, gezond, slim en gezond stedelijk leven zo goed. We dagen en nodigen iedereen uit om op zijn of haar manier vorm te geven aan die toekomst.

De opgaven raken al ons beleid. Voor klimaat, circulaire samenleving en de ondersteunende digitalisering hebben we daarom ook terecht concernbrede opgaven geformuleerd. Daarnaast ziet GS ook dat de uit de omgevingsvisie vloeiende toekomst nog niet zomaar gefinancierd kan worden. Investeringen in openbaar vervoer, groen groeit mee, verduurzaming van woningen en de energietransitie, het zijn grote uitgaven die om samenwerking met de samenleving vragen. Het is daarom goed om met elkaar de komende tijd over die grote opgaven en financiering ervan door te denken. Voorzitter, gelet op het belang van die opgave willen we GS vragen om in dit proces de deuren van het provinciehuis weer wagenwijd open te zetten voor inwoners en maatschappelijke partners, van gemeenten tot bedrijven.

Groot denken is goed, maar heeft het risico in zich om gestaag alles tot je terrein te rekenen. Focus en keuzes maken zijn daarom onontbeerlijk. Het voelt gewoon niet goed als het vaag blijft. Drie voorbeelden:

  • Een van de grootste opgaven van onze tijd. Van de urgentie en diepte van de klimaatopgave kun je onrustig worden. Wij dragen een grote verantwoordelijkheid. Ons gedrag van nu is bepalend voor het leven van morgen. We snappen heel goed dat klimaat een mondiaal vraagstuk is, waar we afhankelijk zijn van vele anderen. Het helpt om de focus op onze eigen bijdrage scherper te krijgen; de opgave voor een klimaatneutrale provincie concreet, tastbaar en navolgbaar maken. Afgelopen jaar dienden we daarom ook meerdere moties in waar we nog op verdere uitwerking wachten. De veelbelovende horizon 2020 aanvraag in de samenwerking met DrawDown Europe heeft het helaas niet gehaald. D66 wil de volgende staten graag met meer focus, stuur én feedback op pad sturen. Kan GS zorgen dat er bij de begroting heldere plannen liggen die volgen uit onze moties en de concernbrede opgave voor klimaat stevig onderbouwen?
  • Ook dit dossier zit ons niet lekker. De druk op de huizenmarkt blijft ongekend hoog en mensen die het lukt om een woning te bemachtigen, steken zichzelf diep in de schulden. Zorgen voor voldoende betaalbare woningen is niet voor niets een topprioriteit. Versnelling van de woningbouw is iets waar statenleden namens onze inwoners voortdurend om vragen. Hoe krijgen we zicht op en grip op waar en hoe wij als provincie betekenisvol kunnen zijn om te versnellen? Er is duidelijk behoefte aan concretere feedback op dit dossier. Kan GS dat bieden?
  • Ook bij het mediafonds missen we focus. De paragraaf hierover in de kadernota loopt over van de ambitie over de rol van lokale media, maar eindigt met een fonds van EUR 200K zonder een uitgewerkt plan. We zien het verband niet. Wat is de rol van de provincie, wat is de focus die we daarin kiezen en hoe gaat zo’n fonds ons helpen om de kracht van lokale media te versterken? We willen GS daarom vragen om daar voor de begroting een helder op de provincie toegesneden plan voor voor te leggen. En mocht blijken dat de rol van de provincie beperkt is of niet nodig, of meer nodig is, kan dat óók een uitkomst zijn. Focus.

Hoe concreter onze opgaven en doelen, hoe beter we kunnen samenwerken met gemeenten, bedrijven en inwoners. Scherpte maakt ook voor hen inzichtelijk waar ze hun bijdrage kunnen leveren. D66 wil dat maatschappelijke opgaven ook écht gedéélde maatschappelijke opgaven zijn. Maak ze tastbaar met een publiek dashboard of games. Daag uit. Vier nieuwe records en mijlpalen die behaald worden, zoals een bepaald percentage reductie op CO2, of het aantal zonnepanelen op daken. Maak zichtbaar voor de samenleving hoe ver we zijn. Hang een grote teller op de gevel van het provinciehuis. Kan GS toezeggen te waken voor een teveel naar binnen gekeerde opgave?

Voorzitter, we moeten ook keuzes maken. Keuzes die bij onze focus passen. Keuzes die bij onze begroting passen. Keuzes die passen bij het vermogen van onze organisatie. 2 jaar geleden mocht ik voor het eerst deel uitmaken van een onderhandelingsproces voor een coalitieakkoord. Ik verwachtte dat zo’n onderhandeling niet alleen zou gaan over wat je wilt bereiken, maar ook over voortzetting van bestaande uitgaven. Als onze dochter thuis vraagt of ze een abonnement op de Donald Duck mag, vragen we ons ook af of we het abonnement op de Tina kunnen opzeggen. Tijdens de onderhandelingen kwamen echter vooral lijstjes met extra wensen op tafel. Een helder overzicht van alle bestaande activiteiten bleek nog niet opgeleverd te kunnen worden. We besloten dat we elkaar vonden op de ambities, in te zetten op een verbetering van de financiële organisatie en in de uitwerking fundamenteel en taakstellend naar de bestaande uitgaven te kijken. GS heeft dit opgepakt en uitgewerkt. Twee jaar later zijn de achterstanden in de financiële administratie weggewerkt, de administratieve organisatie gaat met sprongen vooruit, en er is kritisch gekeken naar de potjes op de rommelzolder. En toch…  als de rommelzolder op orde is, wil het nog niet zeggen dat de rest van de woning naar je zin is. De kadernota heeft daarom ook iets van een déjà vu. Het bevat veel nieuwe aanvragen, maar mist de relatie en samenhang met en reflectie op de bestaande activiteiten, meerjarendoelen, beleidsdoelen. Wat doen we dan niet, of waar kan het minder? 

Het brengt ons enigszins in dubio, zeker waar het gaat om de ophoging van de opcenten.  We vinden dat de provincie volop door moet pakken op de ingezette koers en we kijken reikhalzend uit naar het gesprek dat we zullen voeren over de financiële scenario’s voor de toekomst. Maar dat ontslaat ons niet om ook scherpte in de bestaande opgave aan te brengen. Zodat we die grote doelstellingen nóg beter kunnen realiseren. We willen mede daarom dat de provincie investeert in de strategische en financiële functie. We dienen daarom met het CDA en de SGP een motie in (motie). Enerzijds om GS de ruimte te geven de grotere opgaven op te pakken. Anderzijds om de organisatie nadrukkelijk te versterken op strategie en samen met PS te focussen en keuzes te maken.

Voorzitter, politiek is geen hobbyisme. We nemen in deze provincie besluiten over een half miljard euro publieke middelen per jaar en we willen doelen bereiken. We moeten met elkaar praten over de noodzaak waar we vinden dat we een publieke rol hebben. We moeten wegen welke opgaven zwaarder wegen dan anderen. Dát is wat D66 straks bij de begroting wil zien: scherpte, verbanden tussen de activiteiten, meerjarendoelen, beleidsdoelen en onze programmadoelen. Wat hierbij gaat helpen is als we onze vorig jaar opgestelde doelenboom kritisch tegen het licht houden en relateren aan de activiteiten. We willen GS daarom vragen om samen met de griffie in aanloop naar de begrotingsbehandeling extra aandacht te besteden aan deze verbanden en ruimte om daarover met elkaar het gesprek te voeren. Doen we de goede dingen? En doen we ze ook goed?

D66 wil dat onze provincie voorop gaat in de transitie naar een duurzame, circulaire samenleving. Veel van onze inwoners en bedrijven zijn al in beweging. Laten we die beweging verbinden en samen versnellen. Lef tonen en waarderen, bijvoorbeeld zoals Wijk bij Duurstede tegen het advies van de minister is begonnen met verduurzamen van woningen op basis van de baatbelasting. Huis voor huis, maar zij DOEN het. 

Wat D66 betreft is er nog een hoop werk aan de winkel. Als alles goed gaat, laten we de COVID maatregelen de komende tijd achter ons. We mogen weer naar buiten. We mogen weer ontmoeten. We zijn blij met de zeer actieve en open houding die dit college kiest en we roepen het college op om dit met kracht in alle programma’s en dossiers voort te zetten. En alles op alles te zetten voor een duurzame toekomst met Utrechtse kwaliteit.”

Moties en amendementen

In totaal worden er 6 amendementen ingediend en 20 moties. D66 dient 1 motie in en is mede-indiener van 2 moties. De door D66 ingediende motie ‘Financieren met focus en visie’ wordt door de Staten aanvaard. In een mede door D66 ingediende motie gebaseerd op onderzoek van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), wordt GS opgeroepen een actieve rol te spelen bij het realiseren van de Europese doelstelling de CO₂ uitstoot verder te reduceren (motie). De motie wordt aangenomen. Ook de andere motie waarvan D66 mede-indiener is wordt door de Staten aanvaard. In deze motie wordt het College verzocht na te gaan of en hoe de provincie Utrecht bij kan dragen aan het realiseren van meer goedkope woningen voor de lagere en midden inkomens (motie).

Vooruitblik

De volgende vergadering van Provinciale Staten is gepland na het reces op woensdag 22 september om 10.30 uur. Naar verwachting zal de PS vergadering weer fysiek kunnen plaatsvinden. De voorlopige agenda staat online. Via deze link kun je de Statenvergadering online volgen:

https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/Vergaderingen/Provinciale-Staten/2021/22-september/10:30