Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 3 december 2020

Vergaderingen Provinciale Staten Utrecht op 11 en 18 november 2020

Begroting

Op 11 november heeft Provinciale Staten hybride vergaderd over de programmabegroting. Ook dit jaar was het een lange intensieve vergadering (ruim 10 uur!) met maar liefst 8 amendementen en 38 moties! Op donderdagavond 12 november heeft de stemming digitaal plaatsgevonden. De programmabegroting is uiteindelijk met een ruime meerderheid van stemmen aangenomen; alleen FvD, PVV en SP stemden tegen.

D66 Voorbij de waan, blik op de toekomst

In zijn spreektekst “Voorbij de waan, blik op de toekomst” neemt D66 fractievoorzitter Marc de Droog de Staten mee langs de begroting aan de hand van vier thema’s: de brede context, de andere opgaven daarbinnen, de organisatie en D66 provincie Utrecht.

De brede context

Door je teveel te laten leiden door corona – de waan van de dag – zou je de bredere context uit het oog kunnen verliezen. Het is goed om de blik op de toekomst te richten en vast te houden aan de ingezette koers en de lange termijn visie. D66 wil grip krijgen op de klimaatopgave. Marc: “De concernbrede doelstelling om klimaatneutraal te worden is daarin voor ons een belangrijke pijler. In de commissie hebben we aangegeven dat we de begroting op dit punt nog te mager vinden. We dienen daarom een motie in, samen met GL, met de titel ‘klimaat centraal’ waarin we GS oproepen hier een volwaardige rol in de organisatie voor in te richten.” (link motie) Deze motie is door PS aangenomen.

De hoeveelheid broeikasgassen, de afname van de biodiversiteit en het landgebruik verdienen onze aandacht. Ondanks corona is het van belang dat de natuuropgaven versneld worden, de overgang naar natuurinclusieve kringlooplandbouw bevorderd wordt en schone energie ingepast wordt in het landschap. Om de CO2 uitstoot in onze provincie te kunnen verminderen, is D66 mede indiener van een motie die oproept met een plan te komen op welke wijze de CO2 uitstoot het beste in kaart gebracht kan worden (link motie). Ook deze motie is door de Staten aanvaard.

Onze opgaven

Binnen deze context moeten nog meer nijpende zaken opgelost worden. D66 dringt er op aan de mogelijkheden te benutten om de woningbouw nú al te versnellen. Qua werkgelegenheid moeten we verder kijken dan corona: D66 pleit ervoor de crisis als kans te zien om te investeren in banen van de toekomst, liefst in die sectoren die meteen een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke opgaven. Om ervoor te zorgen dat de omscholing van mensen naar banen in bijvoorbeeld de zorg en techniek soepeler verloopt, heeft D66 een motie ondertekend die oproept te onderzoeken hoe een AssociateDegree voor de maakindustrie en de zorg ontwikkeld kan worden (link motie). De motie is aangenomen.

Verder vraagt D66 onder meer aandacht voor het Openbaar Vervoer en een florerende cultuur. D66 spreekt ook de wens uit dat we in 2021 zo spoedig mogelijk kunnen beginnen met het aanleggen van snelfietspaden in onze provincie. D66 draagt de (snel)fiets een warm hart toe en is daarom mede indiener van een motie die oproept te investeren in een routeplanner voor de speed pedelec (link motie). Ook deze motie is door de Staten aanvaard.

De organisatie

Vorig jaar heeft D66 bij de behandeling van de begroting een motie ingediend waarin GS verzocht wordt een stresstest uit te voeren op de begroting. Hierdoor kan men meer grip krijgen op de begroting bij wisselende (onvoorziene) omstandigheden. De stresstest draagt bij aan een meer realistische manier van begroten en biedt meer inzicht. Geconstateerd wordt nu dat de provincie nog financieel gezond is maar dat de ruimte om grote investeringen te doen in de toekomst, afneemt. Daarom is D66 mede indiener van een amendement waarin opdracht wordt gegeven de begrotings- en vermogenspositie over de lange termijn te analyseren en voorstellen te doen om die houdbaarheid te borgen en te versterken (link amendement). Bijna alle partijen stemden voor.

Adaptiviteit kan hierbij het sleutelwoord zijn: de ruimte om tussentijds bij te sturen. Voorwaarde is wel dat Provinciale Staten voldoende geïnformeerd zijn om de controlerende taak uit te voeren. De organisatie is goed op weg om meer doelgericht en resultaatgericht te worden maar we zijn er nog niet. Het verbeteren van de kwaliteit van de organisatie en de financiën blijft voor D66 dan ook een belangrijk aandachtspunt. Ook met betrekking tot informatie valt er nog wel één en ander te verbeteren. Marc: De grote opgaven vragen om regionale samenwerking en die samenwerking is gebaat bij juiste, actuele en relevante informatie. D66 wil voorstellen om zo veel mogelijk samen met het Rijk en de andere decentrale overheden informatie te verzamelen en daar gebruik van te maken. Denk aan data met betrekking tot klimaat, energietransitie en woningbouw waar we afgelopen jaar regelmatig vragen over stelden. Dat kan efficiënter en sneller.”

D66 provincie Utrecht

D66 realiseert zich dat we voor grote veranderingen staan – zoals de klimaatopgave – die een grote impact kunnen hebben op onze levenswijze. Samenwerking is daarbij het toverwoord. De provincie kan een coördinerende rol vervullen om overleg en samenwerking te stimuleren, bijvoorbeeld op het gebied van winkelleegstand waarvoor D66 een motie ondertekend heeft die de Staten heeft aanvaard (link motie).

De provincie heeft daarnaast ook een voorbeeldfunctie: laat de politiek een voorbeeld zijn hoe om te gaan met meningsverschillen door ons te richten op de inhoud, te luisteren naar elkaar en open en eerlijk te zijn. Tweedeling en polarisatie brengen ons niet verder. Marc: Als politiek tot spel verwordt, verzanden onze woorden in gezwets en onze daden in gedoe. Dan worden spel en macht belangrijker dan inhoud en ethiek. Het is onze taak om van gezwets en gedoe gerichte actie te maken. Dat kan door samen te werken, door oprechte interesse en empathie te tonen, actief de diversiteit op te zoeken en samen de kwaliteit van ons werk te verbeteren.”

PS 18 november

De PS vergadering van 18 november stond grotendeels in het teken van 2 Statenvoorstellen: het uitvoeringsprogramma versnelling woningbouw 2021-2024 (klein debat) en de evaluatie Chinabeleid (normaal debat). Daarnaast heeft D66 een motie Vreemd aan de orde van de dag ingediend om er voor te zorgen dat de provincie Utrecht weer Fairtrade wordt.

Uitvoeringsprogramma versnelling woningbouw 2021-2024

D66 Statenlid Lyke Veen neemt ons in haar spreektekst (*de tekst is onderaan dit artikel ingevoegd) mee in de zoektocht naar een woning van de gemiddelde starter op de woningmarkt. Geschikte woonruimte is schaars; kopen is voor de meeste starters geen optie en de huurprijzen rijzen de pan uit. D66 is dan ook blij met het Statenvoorstel om de woningbouw de komende jaren te versnellen. Maar – zo waarschuwt Lyke opnieuw – het moet niet bij plannen en mooie woorden blijven. Het is zaak dat de toegezegde 10.000 nieuwe woningen per jaar in de provincie Utrecht ook daadwerkelijk gebouwd worden zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit en klimaatbestendigheid van de woningen. Namens D66 zal Lyke de komende tijd deze ontwikkelingen op de voet volgen. Het Statenvoorstel wordt met een ruime meerderheid aangenomen.

Evaluatie Chinabeleid

Sinds 1995 heeft de provincie Utrecht op verzoek van het Rijk een vriendschapsverdrag met de provincie Guangdong in China. Het verdrag heeft vooral ten doel een impuls te geven aan investeringen en handel tussen bedrijven in beide landen. Het aangaan van wederzijdse relaties biedt ook de mogelijkheid gesprekken te voeren over politieke en maatschappelijke onderwerpen.

In Nederland wordt steeds vaker opgeroepen om dergelijke vriendschapsbanden te verbreken vanwege de gebrekkige mensenrechtensituatie in China. Ook in de Staten is deze discussie gevoerd en zijn partijen verdeeld over de koers die men wil varen. In het Statenvoorstel worden 4 mogelijkheden aan de Staten voorgelegd:

  • Het beëindigen van de vriendschapsrelatie
  • Een slapende relatie onderhouden d.w.z. weinig tot niets meer ondernemen
  • Continueren van de relatie in de huidige vorm
  • Continueren van de relatie in een nieuwe vorm met aandacht voor onder meer de mensenrechtensituatie.

Het zal duidelijk zijn dat dit een moeilijke discussie is en dat is ook uit het debat gebleken. Het verbreken van de vriendschapsband is wellicht een krachtig signaal maar daarna kan er geen invloed meer uitgeoefend worden. Zolang je met elkaar om tafel zit en in gesprek bent, is er ruimte om aandacht te vragen voor maatschappelijke en politieke onderwerpen. Maar ook daarbij dient men zich te realiseren dat die invloed beperkt is: het is een illusie dat de provincie Utrecht met 1,3 miljoen inwoners de mensenrechtensituatie in de provincie Guangdong met meer dan 105 miljoen inwoners gaat veranderen.

Marc de Droog heeft namens D66 aangedrongen op keuze 4: het continueren van de vriendschapsrelatie in een nieuwe vorm met aandacht voor onder meer de mensenrechtensituatie. Daarbij is het van belang dat de provincie Utrecht hierin niet alleen staat maar samen met het Rijk en andere provincies optrekt waarbij ook maatschappelijke organisaties als bijvoorbeeld Amnesty International betrokken worden. In lijn hiermee heeft de D66 Statenfractie dan ook een amendement mee ingediend waarin de nieuwe relatie geformuleerd wordt (link amendement). Dit amendement is door de Staten aangenomen. Een motie – eveneens mede ingediend door D66 – met het doel de vriendschapsband op een andere wijze in te vullen en waarbij de mensenrechtensituatie meer op de voorgrond moet komen te staan, is echter verworpen (link motie).

Ook het Statenvoorstel is niet aanvaard. Gedeputeerde Staten zullen met een nieuw voorstel komen hoe hiermee om te gaan. Voorlopig staan er geen handelsmissies en activiteiten gepland tussen beide provincies. Het voorstel van GS wordt afgewacht.

Motie vreemd: Fairtrade

In 2015 was het zover: Utrecht mocht zich de eerste Fairtrade provincie van Nederland noemen. Dit betekent onder meer dat de provincie zelf Fairtrade inkopen doet en dat ¾ van de gemeenten de campagne steunt. Bijna de helft van de gemeenten in de provincie moet de titel Fairtrade gemeente al dragen. Fairtrade is een wereldwijde beweging die zich ten doel stelt de handel eerlijker te laten verlopen zodat boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden voldoende inkomsten krijgen en kunnen investeren in een duurzame toekomst.

D66 Statenlid Erwin Kamp was dan ook onaangenaam verrast toen hij er achter kwam dat de provincie in de loop der jaren de titel al weer verloren was. “Fairtrade is meer dan een etiket”, benadrukt Erwin in de Statenvergadering. Na het behalen van de titel is het zaak om hier actief werk van te blijven maken binnen de provincie. Daarom heeft Erwin namens de D66 Statenfractie een motie ingediend waarin GS opgeroepen worden een plan van aanpak te maken om begin 2021 weer aan de criteria te voldoen (link motie). D66 is blij dat de motie met een ruime meerderheid is aangenomen.

Vooruitblik

Woensdag 9 december om 10.30 uur vindt er weer een vergadering van de Provinciale Staten plaats. Er staat een aantal kleine debatten gepland. De agenda voor deze vergadering is hier te vinden: https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/vergaderingen/Provinciale-Staten/2020/09-december/10:30

Via deze link kun je ook de vergadering live volgen.


*Woordvoering Programmaplan uitvoeringsprogramma versnelling woningbouw

Voorzitter,

De gedeputeerde opende in commissie door aan te geven dat hij aan de vele vragen die vanuit de fracties waren gesteld, merkte dat het onderwerp leeft bij de fracties. En eigenlijk, voorzitter, raakte deze opmerking mij. Hoezo merkt de gedeputeerde aan de vragen dat het onderwerp leeft? Praat hij niet met woningzoekenden dan? Om een beetje beeld te schetsen van hoe het een gemiddelde starter op de woningmarkt vergaat, wil ik u graag meenemen in dit proces.

Het begint bij een studentenhuis. Je bent afgestudeerd en hebt net je eerste baan gevonden met een beetje geluk. Maar de realiteit is dat veel starters te maken krijgen met flexcontracten of tijdelijke contracten. Dan begint het feestje. Want je moet je studentenhuis uit, niet omdat je dat wil, maar omdat het moet, want op je studentenkamer zit een campuscontract. Dat betekent dat het uit is met de pret na het afstuderen en dat je plaats moet maken voor een student. Wat natuurlijk helemaal prima zou zijn, de studentenkamers zijn immers ook schaars, ware het niet, dat het voor jou als starter wel eens zou kunnen betekenen dat je weer een tijdje bij je ouders moet wonen.

Maar je geeft niet op. Want voor het zo ver is, ga je eerst proberen een huisje te vinden. Op de facebook groepen komen af en toe wel werkende huizen voorbij en verder is er natuurlijk gewoon de vrije huursector waar je gebruik van kunt maken. Want van kopen kun je je de komende 20 jaar, met je studieschuld die je aan bent gegaan omdat je destijds beloofd was dat die nergens voor zou meetellen én rentevrij zou zijn, alleen maar dromen.

Je eigen huur studio van circa 25m2 gaat je rond de 750 euro kale huur kosten. Inclusief kom je dan uit op ongeveer 900 euro per maand. De helft van je starterssalaris. Samenwonen is net iets goedkoper, maar het vinden van een appartement waar je mag woningdelen is dan weer onmogelijk. Op zoek naar een appartement met twee slaapkamers, die beginnen om de 1350 kale huur. En dan nog maar hopen dat je een nette verhuurder treft, want je kan zo maar eens hangen voor contract kosten van circa 500 euro. Die zijn illegaal, maar zeker niet dat jij daar wat van gaat zeggen want jij hebt een dak boven je hoofd gevonden en je hebt wat kunnen sparen in de eerste maanden dat je werkte op je studenten kamer, dus als je het slim speelt kun je alles precies betalen.

Voorzitter, dit is het verhaal van starters. Dit is het verhaal van mij.

Ik ben blij dat er in dit programmaplan scherpe keuzes worden gemaakt. Er wordt gekozen onder andere gekozen voor een actieve rol en grotere initiatieven om vaart te maken. Dat is fijn. Maar voorzitter, ik heb het eerder gezegd en ik zal mezelf herhalen; in het programmaplan uitvoeringsprogramma versnelling woningbouw 2021-2024 kan helemaal niemand wonen.

Dus ik zal de komende tijd scherp zijn voorzitter. Op dat de gedeputeerde zijn ambities van 10.000 woningen per jaar gaat halen. Maar dat kwaliteit en de klimaatbestendigdheid niet uit het oog verloren wordt. Dat ook kleine kernen de mogelijkheid krijgen om te bouwen. En op de wijze waarop de gedeputeerde de regierol van de provincie gaat invullen. We zijn positief en hebben vertrouwen, maar de noodzaak op dit dossier is te hoog om niet kritisch te zijn. Met goede moed stemmen wij voor dit statenvoorstel.

Tot slot voorzitter, vraag ik de gedeputeerde, neem ons mee. De ambitie van 10.000 woningen, is niet niks en daar zijn veel partijen voor nodig. Neem ons mee in de ontwikkeling hiervan en wees realistisch.

Zodat we in 2024 terug kunnen kijken en kunnen zien dat het klimaat op de woningmarkt, het enige verziekte klimaat waar we het volgens mij met zijn allen over eens zijn in deze staten, een stukje beter is geworden.